Rzeka Biebrza

Rzeka Biebrza jej dopływy, wody i hydrologia Biebrzańskiego Parku Narodowego

Rzeka Biebrza stanowi główną oś krainy biebrzańskiej. Jej długość wynosi 165 km (w tym 155 km w Biebrzańskim Parku Narodowym). Biebrza to rzeka nizinna, która jest największym prawobrzeżnym dopływem Narwi.

Biebrza zbiera wody blisko 40 mniejszych cieków wodnych, starorzeczy, kanałów, rowów melioracyjnych powoduje, że sieć rzeczna zlewni Biebrzy jest silnie rozwinięta. Bardziej rozwinięte jest dorzecze prawobrzeżne (75,5% - rzeki: Lebiedzianka, Netta, Kopytkówka, Jegrznia, Dybła, Ełk, Klimaszewnica, Wissa). Niż lewobrzeżne (24,5 % - rzeki: Sidra, Brzozówka, Biebła, Czarna Struga, Kosódka). Zasoby wodne Biebrzańskiego Parku Narodowego to nie tylko rzeka Biebrza i jej naturalna sieć rzeczna. Wpływ na gospodarkę mają także sztuczne rowy i kanały, wykonane pojedynczo, lub zgrupowane w obiektach melioracyjnych. Wody w granicach Biebrzańskiego Parku Narodowego zajmują powierzchnię 954,58 ha. W tym na wody płynące przypada 796,91 ha, a na wody stojące 157,67 ha. W korycie Biebrzy występuje wiele przygłębień i płycizn, korzystnych dla bytowania i rozwoju zróżnicowanego świata zwierząt i roślin.

W XIX wieku przeprowadzono na obszarze Kotliny Biebrzy wielkie prace hydrotechniczne (zbudowano m. in. Kanał Augustowski łączący dorzecze Biebrzy z Niemnem). Spowodowały one zmiany zarówno w sieci wodnej jak i w układzie poziomu wód gruntowych.

Torfowiska Doliny Biebrzy są zasilane ciekami, a także wodami podziemnymi i wysiękowymi. Występują one szczególnie wzdłuż krawędzi Doliny, zwłaszcza w basenie północnym i południowym. Wody podziemne wypełniają całą pranieckę Biebrzy. Czyniąc z niej zbiornik wodny, zbudowany głównie z torfów oraz cząstkowo z madów, mułów, piasku i żwiru. Gąbczasta struktura torfów sprawia, że dolina stanowi ogromny rezerwat retencyjny, magazynujący stale wodę. Jej zwierciadło niemal na całym obszarze kotliny ma swobodę przepływu. Zalega niecały metr poniżej powierzchni terenu. Bywa często, iż tuż przy powierzchni,  przewaga dopływu nad odpływem decyduje o wyjątkowo silnym uwilgotnieniu terenów. Co też ma wyraźny wpływ na gleby i szatę rośliną.

Basen Górny (Północny)

Najbardziej stabilny zasób wód ma górny basen Biebrzy zwany też północnym, a to dlatego, że ciągle jest uzupełniany przez dopływ wód gruntowych i opadowych. Poczatek górnego basenu zaczyna się od źródeł Biebrzy, czyli okolice miejscowości Nowy Dwór, a kończy się w miejscowości Dębowo gdzie Biebrza łaczy się z Kanałem Augustowskim. Ciekawostką jest to, że basen północny jest najbardziej dzikim i naturalnie zachowanym (bez żadnej ingerencji człowieka w koryto rzeki) basenem spośród trzech występujących w Biebrzańskim Parku Narodowym.

Basen Środkowy

Natomiast zasoby w basenie środkowym, który zaczyna się od miejscowości Dębowo do miejscowości Osowiec Twierdza uzależnione są od wód w zbiorniku podziemnym. Dopływ tych wód został na tym terenie znacznie ograniczony z powodu wybudowania systemu kanałów i przeprowadzenia melioracji, dlatego retencja w tym basenie jest uboższa niż w pozostałych. Ze względu na Kanał Augustowski, który był kiedyś wykorzystywany do spławiania drewna i nie tylko człowiek musiał ingerować w koryto Biebrzy i dostosować rzekę do spławiania. Stąd też możemy zaobserwować, że od Dębowa rzeka Biebrza zmienia swój charakter.